Lichting ’56

 

Ter gelegenheid van 150 jaar bisdom Breda organiseerde het Breda¹s Museum van 17 mei t/m 24 augustus 2003 de expositie De 7e Hemel. Ik had de eer om tijdens de opening de aanwezigen, waaronder bisschop Tiny Muskens, toe te mogen spreken. De tentoonstelling ging over de kerk van de parochie Maria Hemelvaart aan de Ginnekenstraat in Breda, één van de vele kerkgebouwen binnen het bisdom Breda, die aan de katholieke eredienst werden onttrokken en gesloopt.

De Maria Hemelvaartkerk werd gebouwd in 1889 door architect J.J. van Langelaar uit Princenhage, een leerling van Pierre Cuypers. Het was een monumentaal neogotisch bouwwerk in het centrum van Breda. Een waardige katholieke tegenhanger van de protestantse Grote Kerk. Na amper 78 jaar werd het gebouw gesloopt. Ontvolking van de oude binnenstad had in de zestiger jaren een overcapaciteit aan kerkruimte veroorzaakt, maar dat was niet de enige reden. Er was ook sprake van een geloofscrisis. Na het Tweede Vaticaans Concilie onderging de Rooms-katholieke kerk een ideologische ommekeer. De eredienst moest meer gaan aansluiten op de belevingswereld van de gewone man. De rituelen, het Latijn, de Heilige Communie, alles ging op de schop. Maar ondanks al die aanpassingen kon het teruglopend kerkbezoek niet gekeerd worden, integendeel. Die geloofscrisis, daar lag het echte probleem. En die leek door de veranderingen alleen maar verdiept te worden. (Zie in dit verband ook de delen 5 en 6 van het interview met Mgr. Ernst: Oral History Project Breda, Mgr. Hubertus (Huub) Ernst)

 

7e hemel

 

De tentoonstelling bood vooral tastbare herinneringen aan het interieur van de Maria Hemelvaartkerk. Hoogtepunt was een monumentaal vierdelig glas-in-lood raam uit de kapel van Onze Lieve Vrouw van de Rozenkrans. Verder waren er enkele beeldhouwwerken te zien, een kazuifel en wat liturgisch en devotioneel zilverwerk. De opstelling en belichting waren nogal theatraal van karakter. Zo werd de ruimte gevuld met de klanken van de laatste missen en preken die in de kerk werden gehouden. Op de achtergrond was het geluid van naderend onweer te horen als aankondiging van het onvermijdelijk einde. De sloop vond plaats in 1967.

 

Maria Hemelvaart kerk sloop 1

 

Tijdens de inrichting van de tentoonstelling viel het mij op dat je als bezoeker in een totale leegte stond. Op filmbeelden zag je hoe de kerktoren werd opgeblazen en hoe pastoor Sweere (zie ook het interview met Jan Sweere) in zijn laatste preek, zonder emotie en op een haast zakelijke toon, zijn beminde parochianen verwees naar een andere kerk. Niet alleen zij, ook wij die dit alles ruim 36 jaar later aanschouwden, stonden in de kou. De mooiste katholieke kerk van de stad moest weg, dat was duidelijk. Maar er werd nergens ingegaan op die ene vraag, de vraag die bij alles wat je zag telkens weer naar boven kwam: WAAROM?

Nu is het natuurlijk niet ongebruikelijk dat een tentoonstelling in een museum vooral vragen oproept en geen antwoorden geeft, maar bij deze gelegenheid kwamen de bezoekers er wel erg bekaaid vanaf. Er lagen alleen wat brokstukken. Hoe het oorspronkelijke bouwwerk er ooit had uitgezien en waar het toe diende, wist niemand.

Dat oorspronkelijke bouwwerk was de Rooms-katholieke kerk, inclusief alle muziek, rituelen en parafernalia die het instituut zo onvergetelijk maken. Over de teloorgang van die kerk had ik in 1995 een beschouwing geschreven. Een verslag door de ogen van mijn eigen generatie: de Lichting ’56.

 

Katholiek Samenzijn - Lichting '56 zoekend naar een nieuwe kerk

Lichting ’56 – zoekend naar een nieuwe kerk, Nieuwendijk 1995

 

 

PDF icon

 

 

Lichting ’56 – zoekend naar een nieuwe kerk, werd op 16 mei 2003 gepresenteerd tijdens de opening van de tentoonstelling De 7e Hemel t.g.v. 150 jaar Bisdom Breda in het Breda’s Museum.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Advertenties